Chân dung tự họa

Lê-vi-tan sinh ra trong một gia đình trí thức nghèo người Do thái. Cuối những năm 1860, cả gia đình ông chuyển đến Mat-xcơ-va. Tại đây, cậu bé I-xa-ăc đã theo học tại Trường Hội hoạ và Điêu khắc Mat-xcơ-va từ năm 1873 đến năm 1883. Ông mồ côi mẹ năm 1875 và hai năm sau, cha ông cũng qua đời. Lê-vi-tan chỉ còn lại một mình ở Mat-xcơ-va, không nhà cửa, không một xu dính túi. I-xa-ăc phải ngủ nhờ nhà người thân, bạn bè, đôi khi phải ngủ trong những phòng học lạnh lẽo ở trường. Thông cảm trước hoàn cảnh của cậu học sinh nghèo, người gác đêm đã cho I-xa-ăc ngủ nhờ trong căn phòng nhỏ bé của mình. Trường học đã miễn học phí cho Lê-vi-tan vì hoàn cảnh cực kỳ khó khăn và tài năng thiên bẩm về hội hoạ. Người đóng vai trò quan trọng nhất trong việc hình thành tính cách sáng tạo của Lê-vi-tan là vị thầy giáo đáng kính của ông – A-lêch-xây Xa-vra-xôp, nhà hoạ sỹ vẽ tranh phong cảnh trữ tình nhất của Nga những năm 1860-1870, người mà có ảnh hưởng lớn tới các hoạ sỹ cùng thời với Lê-vi-tan – Mi-kha-in Nhe-xte-rôp, Công-xtăng-tin Cô-rô-vin và các hoạ sỹ khác. Tất nhiên, niềm đam mê thơ ca và âm nhạc, sự kiên trì học tập vẽ ngoài trời, những bức tranh tràn đầy ánh dương của Va-xi-li Pô-le-nôp, một thầy giáo ở trường, các tác phẩm của các hoạ sỹ Pháp thuộc trường phái Bac-bi-dôn, của Ca-min Cô-rôt cũng đã ảnh hưởng rất nhiều tới chàng hoạ sỹ trẻ. Như mọi tài năng kiệt xuất khác, ông đã dung hoà tất cả các ảnh hưởng trên trong tính cách của mình, và thậm chí các tác phẩm đầu tay của ông cũng đã mang tính cá nhân cao. Mối quan tâm đến thiên nhiên và thơ ca của Lê-vi-tan có nhiều điểm tương đồng với các tác phẩm của An-tôn Sê-khoop, người mà từ cuối những năm 1870 đã trở thành bạn của Lê-vi-tan. Các tác phẩm đầu tay của ông đa phần đều mang tính trữ tình, nhưng sau này các tác phẩm đều chứa đựng nhiều yếu tố triết học, thể hiện thế giới quan của người nghệ sỹ về con người và thế giới. Những bức tranh này đặc biệt được giới trí thức Nga thời bấy giờ yêu thích. Bức tranh “Con đường Vla-đi-mia-ka” (1892) là một ví dụ hiếm có về phong cảnh lịch sử-xã hội; Lê-vi-tan đã vẽ một con đường đã chứng kiến nhiều bi kịch, trên con đường này  có biết bao dấu chân tù nhân bị đày tới Xi-bi-ri. Trong tác phẩm “Sự yên lặng vĩnh hằng” (1894), sự suy ngẫm của người hoạ sỹ về những cuộc tranh cãi về cuộc sống, về sự chóng tàn của loài người có tính triết học đặc biệt.

Năm 1897, sức khoẻ của Lê-vi-tan có dấu hiệu suy sụp, bác sỹ chuẩn đoán ông mắc bệnh tim rất nặng. Tuy nhiên, ông vẫn tập trung làm việc với cường độ cao và tràn đầy cảm hứng. Những tác phẩm cuối đời của ông thực sự là những tác phẩm của một hoạ sỹ thiên tài, tràn đầy sự tự tin, đa dạng về kỹ thuật và có nhiều xu hướng phong cách mới. Đã có lúc chịu ảnh hưởng của mỹ thuật Nga cổ đại, những khám phá mới trong hội hoạ Pháp, tuy nhiên Lê-vi-tan không theo trường phái hiện đại, mà ông là một hoạ sỹ thuộc trường phái hiện thực. Tới những ngày cuối đời, Lê-vi-tan vẫn tham gia giảng dạy ở Trường Điêu khắc và Hội hoạ Mat-cơ-va, nơi ông đã từng học, tham gia thành lập Câu lạc bộ Văn học và Nghệ thuật Mat-xcơ-va và tổ chức triển lãm tranh ở nhiều nơi. Lep Tôn-xtôi nói rằng: “Niềm hạnh phúc cơ bản của con người là cơ hội hoà mình cùng thiên nhiên, nhìn ngắm và trò chuyện cùng thiên nhiên”. Hơn ai hết, Lê-vi-tan đã có được niềm hạnh phúc này.

Chiều mùa hè bên sông

Con đường

Crưm

Đường Vla-đi-mia-ka

Hoa bồ công anh

Hoa táo

Hồ nước

Mùa thu vàng